Naar aanleiding van een artikel over mijn schilderijen, in het personeelsblad van de Nederlandse Spoorwegen, was een portret van mij te winnen.
Het gratis portret is gemaakt voor de Familie Groenwold uit Zwolle. Zowel meneer en mevrouw zijn vroeger werkzaam geweest bij de Nederlandse Spoorwegen.
Deze foto is uit de jaren 50 en de ouders bezitten enkel zwart-wit afbeeldingen van hun jong, overleden kindje. Het leek mij mooi voor hun, om ook een kleurrijke afbeelding te hebben als herinnering aan hun zoon.
Daarbij werd hun gevoel zo duidelijk in de liefdevolle en persoonlijke omschrijving van hun zoontje! Het was voor mij erg belangrijk om dit gevoel in het portret tot uitdrukking te brengen.
Eize is bedlegerig geworden nadat hij ziek is geweest en heeft daardoor nooit kunnen lopen, praten en spelen. Ook het vermogen om te zien en horen was moeilijk in te schatten. Hij heeft een groot gedeelte van zijn leventje zoals op de foto in de woonkamer gelegen bij zijn familie.
Het was niet makkelijk om de zwart-wit kleuren om te zetten in kleur; maar het was weer een nieuwe uitdaging voor mezelf.
Het schilderproces laat ik op deze pagina zien. Ik probeer uit te leggen hoe mijn manier van werken is en waarom ik bepaalde keuzes gemaakt heb.
De originele foto heeft een ander formaat. Dus het schilderij is geen exacte kopie geworden. Ik wilde in dit schilderij Eize het meeste tot zijn recht laten komen en niet het bedje teveel benadrukken.
Eerst heb ik een uitsnede van de foto gemaakt in het goede formaat (op de computer). Ook heb ik de afbeelding een beetje schuin geplaatst, dat is beter voor de compositie (vlakverdeling qua kleur en voorstelling).
Schuine richtingen in een compositie trekken de kijker, als het ware, verder het schilderij in. Daardoor hoeft het belangrijkste, in dit geval het gezichtje, niet altijd precies in het midden te staan.
Als eerste opzet heb ik de afbeelding in één kleur opgezet. Daarbij kijk ik waar de licht-donker accenten komen te liggen.
Ook probeer ik in deze fase de plaatsing van de mond en ogen goed weer te geven. De donkere achtergrond zal ik lichter maken; want die trekt nu te veel de aandacht.
De eerste opzet in één kleur is altijd een soort verkenningsfase. Ik kijk een beetje naar de verhoudingen en de licht-donker vlakken. Ook kijk ik al een beetje of ik bepaalde detailles er wel of niet in wil hebben. Natuurlijk kijk ik naar de vorm en verhoudingen; maar ik probeer nog niet alles precies op z'n plek te hebben. Dat komt later.
Na de voorzichtige opzet; breng ik nog wat meer contrast erin. Het linker gedeelte op de foto is erg donker; dat probeer ik toch lichter te maken en nog wat vorm in aan te brengen. Dit is vaak erg lastig omdat het een beetje gissen is. Maar ik heb de plaatsing van het oor wel nodig om het gezichtje in dat donkere gedeelte wat meer diepte te geven.
Het is erg lastig om een schilderij licht en helder te houden. Het wordt al gauw door het aanbrengen van schaduwvlakjes steeds donkerder.
Nu wordt het tijd om er wat kleur in te brengen.
Ik heb wel wat achtergrondinformatie bij de foto, over de kleuren, gekregen. De lakentjes waren wit en het truitje blauw met witte werkjes erin.
Het eendje in de hand was geel op een bruin stokje. De haartjes van Eize waren blonde krullen en hij had een gezonde kleur.
In deze fase kijk ik voorzichtig naar het kleurenpalet wat ik ga gebruiken. De kleuren zullen nog heel anders worden; ik prbeer de verschillende kleuren ook weer in verschillende vlakken terug te laten komen. Een wit lakentje in mijn schilderij zal nooit helemaal wit zijn. "In het echt" zijn kleuren ook nooit egaal. Een muur in de huiskamer weerkaatst licht en er zijn schaduwpatijen op te zien. Ook voorwerpen die vlak bij de muur staan geven vaak een stukje kleur af aan de muur waar ze voor staan. Door deze manier van werken, zal een vlak op het schilderij ook niet zo snel saai zijn en zal het meer een eenheid worden met de andere kleurvlakken in het schilderij.
Wat ik nu ook uitprobeer is de kleurstelling voor de donkerste schaduwpartijen op het doek. Bij de mond heb ik het met donkerrood geprobeerd. In het haar heb ik met bruin gewerkt en links in de schaduwpartij hou ik het blauw aan met daaroverheen rood, zodat het paarsachtig wordt.
De plaatsing van de mond, neus en ogen is nu al wat beter gelukt. Maar nog lang niet alles klopt qua vorm. In elke volgende fase heb ik het schilderij in de kamer beneden staan; zodat ik er veel naar kan kijken. Zo zie ik soms opeens dingen, waardoor iets niet lijkt. Zo moet bijvoorbeeld het wangetje rechts iets boller. Ook bekijk ik de verschillende schaduwkleuren en denk na over wat ik het beste kan gaan gebruiken. Ik maak een lijstje van de dingen die me nu opvallen en welke ik wil veranderen.
Tijdens elke fase, ben ik steeds bezig om de kleur van de achtergrond te bepalen. In de afbeelding hierboven heb ik de achtergrond rood gemaakt. De kleur vind ik toch te fel en te veel de aandacht afleiden van het gezichtje. Wel vind ik de rode kleur in het schilderij passen, maar meer als accent en niet zozeer als een heel vlak. Daar ga ik dus in de volgende fases mee verder.
Detailles heb ik aangebracht in het lakentje. Dit lakentje komt voor op andere foto's van Eize. Meer contrast komt nu langzaam erin door de sommige vlakken iets donkerder te maken en de plekken waar het licht opvalt wat lichter te maken.
Met het haar ben ik ook doorlopend bezig. Eize had lichte blonde krullen. Haar schilderen, vind ik één van de moeilijkste dingen om natuurlijk te laten lijken.
Meerdere kleuren gebruik ik, om te zorgen dat het geen pruikje lijkt. De haargrens is erg belangrijk en ook uniek bij ieder persoon; het bepaald heel sterk de vorm van het hoofd.
Het gezichtje gaat steeds beter lijken. Nu wordt het tijd om de puntjes op de i te zetten. Het bovenlipje moet wat hoger, De wenkbrauwen moeten iets lichter van toon. Het haar kan op sommige plaatsen wat lichter nog. rechts op het gezichtje ga ik het ook nog wat lichter maken.
Daarbij heb ik de ogen ook iets groter, dan op het schilderij gemaakt. Op een andere foto had hij zijn ogen namelijk meer open. Zodat de ogen ook wat meer gaan spreken.
Nu ben ik voornamelijk met de vorm van het hoofdje bezig geweest. Ik had hem te groot gemaakt. Verder heb ik geprobeerd, meer diepte in de ogen te krijgen. Ik moet best veel erbij " verzinnen", omdat op de foto de ogen eigenlijk alleen zwarte vlekjes met twee witte stipjes erin zijn.
Rondom het mondje ben ik ook nog bezig en ben ik nog niet tevreden. Verder moeten sommige gedeeltes in het gezichtje nog lichter. Zodat er straks meer bolling in het gezichtje komt.
Het gedeelte tussen de neus en lippen is altijd heel erg specefiek in een gezicht. Moeilijk is het om de schaduwplekken op de juiste plek te krijgen. Juist de schaduw en de lichtval bepalen de vorm van het gezicht in een schilderij. Zoals jullie merken, probeer ik doorlopend de vormen steeds beter te plaatsen met het aanbrengen van kleurvlakken.
De donkerste schaduwplekken heb ik met roodtinten bewerkt. Anders vond ik het schilderij te paars worden en dit leek me een mooier contrast met het blauwe truitje en ook de huidskleur wat mooier maken.
Het hoofdje, heb ik aan de linkerkant nog smaller gemaakt en er meer kussen afgebeeld. De donkere vlakken heb ik wat minder scherp en donker, van kleur, gemaakt. Ook heb ik nog wat meer aandacht besteed aan de haren links. Erg lastig, want op de foto is niets te zien. De oogjes op de foto zien er erg moe uit; op andere foto's heeft hij juist hele grote kijkers; ik heb ze iets minder mat gemaakt, door ze iets groter en met meer detailles in de ogen te schilderen.
Ik vind het schilderij zo goed als af; nog wat kleine dingetjes afronden. Heel misschien nog een kleinbeetje groentinten in de achtergrond aanbrengen. De rode lijn tussen het lakendje en het truitje trekt nu teveel aandacht; dat wil ik ook nog veranderen.
Na de vorige fase heb ik niet veel meer hoeven doen; even de rode lijn bij het lakentje weggehaald en ik heb de schadiuwen in het kussen iets "zachter gemaakt"; het trok te veel de aandacht, vond ik. En de aandacht moet natuurlijk echt naar het gezichtje gaan.
Het schilderij is af en de ouders waren zeer tevreden! Het was voor mij de eerste keer dat ik een zwart-wit foto heb omgezet in kleur. Met het eindresultaat ben ik zelf ook erg blij.
Het portret van Eize is in 2009 gemaakt naar een foto uit de jaren 50.
